Studie - Wit aan zet wint
Schakend Nederland nr.1949 03/'84
Overgenomen uit 64 Studies op 64 velden van Ignace Vandecasteele. Een verzameling prachtige studies.
Loper en paard kunnen niet winnen tegen paard, maar de beide zwarte pionnen ontnemen hier twee vluchtvelden voor de zwarte koning.
1.Lc7 Ke4 Na 1...d4? verliest zwart het paard met 2.Pf6!. Na 2...d3+ volgt 3.Kd2 Kg5 4.Lxe5.
2.Pg5+ Kd4 Na 2...Kf4? volgt eveneens paardvangst met 3.Pf7!
3.Pe6+ Ke4 4.Pc5+ Kd4 Ook na 4...Kf4? 5.Pd3+ is zwart het paard kwijt.
5.Pb3+ Ke4 6.Pd2+ Kd4 Na bijvoorbeeld 6...Ke3? 7.Lxe5 f4 8.Pb3 Ke4 9.Ld4 Kf3 10.Pc5 Kg2 11.Pd3 f3 12.Kd2 Kh3 13.Ke3 Kg3 14.Le5+ Kg4 15.Kf2 Kf5 16.Kxf3 etc. wint wit. Ook na 6...Kf4? 7.Kc3 Ke8 8.Lxe5 etc.
Na de rondedans van het witte veulen volgt plots de verrassing:
7.Lb6+ mat Licht en leuk!
Eindspel - Wit aan zet houdt remise
1.Pf3 g2 2.Pg1! en niet 2.Ke6 e2 3.Kf5 g1D 4.Pxg1 e1D-+
2...Kc7 3.Ke6 Kc6 4.Ke5 Kc5 4.Ke4 en wit wint de beide pionnen.
Tactiek - Zwart aan zet wint
FIDE Rapid Grand Prix 2002
Zwart staat reeds gewonnen, en Topalov vond een verrassende zet om de partij meteen af te sluiten: 33...La2! en 0-1. Op 34.Kxa2 volgt 34...b3+ met damewinst voor zwart. De witte toren op b1 mag zijn post niet verlaten wegens de matdreiging Dxb2. En na 34.Dxb4 Dxb4 35.axb4 Lxb1 36.Kxb1 Ld4 winnen de zwarte pionnen probleemloos de strijd.
Probleem - Mat in 6
1.Lc7! Na 1.hxg3 (met de idee 2.Lxe5 mat) staat zwart pat. Wit bereidt daarom de zet hxg3 voor en maakt daarbij gebruik van een andere matdreiging: Lxc3.
1...Lf4 1...Lxh2?? 2.La5 gevolgd door 2.Lxc3 mat.
2.La5 Ld2 3.Tc8! Le1 Enige zet; zwart moet c3 onder controle blijven houden.
4.Lc7 Met terug de dreiging Lxe5 mat.
4...Lg3 5.hxg3 Ditmaal zonder pat, want wit heeft een vluchtweg gecreëerd voor de zwarte koning...
5...Kxc5 6.Lxe5#
Studie - Wit speelt en wint
Een merkwaardige stelling. Wit heeft vijf pionnen op de zevende rij, klaar om te promoveren. Maar zwart dreigt met een onmiddellijk 1...f1D+ mat, en dit kan niet worden tegengegaan met 1.Kg2 want dan volgt 1...h1D+ 2.Kxh1 f1D+ mat. Dus wit moet zelf mat geven óf zwart aan de praat houden totdat de matdreiging kan gepareerd worden.
1.e8P+! Minorpromotie is hét thema van deze studie!
1...Kd7 Zwart moet opletten voor de promotie van de a- of de f-pion tot dame met schaak.
2.f8P+ Ke7 3.g8P+ Kxf8 4.g7+ Kf7 5.h8P+ Kxg8 6.Pf6+ Kxg7 7.Ph5+ Kh7 8.Pxg3 en nu is zwart krachteloos gemaakt. Geen enkele dreiging staat de promotie van de a-pion nog in de weg.
Eindspel - Wit speelt en wint
1.Pf8 Tg5! en nu niet 2.e8D, want dan speelt zwart 2...Te5+! 3.Dxe5 pat
2.Pg6! ontneemt de zwarte toren zowel veld e5 als veld g8
2...Tg1+ 3.Kf2 Txg6 4.e8D en wint.
Probleem - Mat in 2 (6 problemen in één!)
Speciale prijs Jubileum SALAI-60 1995
(Bron: Europe Echecs 511 mei 2002)
a) diagram:
1.b8D! Txb1 2.Da7# (1...b2 2.Dxb2#)
b) verwijder pion b7:
1.c8D! Txb1 2.Da6# (1...b2 2.Dc4#)
c) verwijder vervolgens pion c7:
1.d8D! Txb1 2.Da5# (1...b2 2.Dd5#)
d) verwijder vervolgens pion d7:
1.e8D! Txb1 2.Da4# (1...b2 2.Da4#)
e) verwijder vervolgens pion e7:
1.f8D! Txb1 2.Da7# (1...b2 2.Da3#)
f) verwijder vervolgens pion f7:
1.Pd2! ad lib. 2.Da7#
Tactiek - Wit aan zet wint
1.Dxg7+! Deze positie vraagt gewoon een dame-offer om de koningsstelling open te breken! 1...Kxg7 2.Tg4+ Kh6 (2...Kh8?? 3.Lf6# "Morphy's mat") 3.Td6+ f6 (3...Kh5 4.Th4#) 4.Txf6+ Kh5 5.Th4+! Kg5 (5...Kxh4 6.Th6#) 6.f4+ Kxh4 7.Kh2! en 1-0 wegens 7...Kh5 (7...Dg5 8.Th6#; 7...Txe7 8.Th6+ Dh5 9.g3#) 8.g4+ Kh4 9.Th6#
Vrij geforceerd, maar je moet het toch maar zien achter het bord!
Probleem - Mat in 4
Die Tat 1945
1.Pb5! Dreigt 2.Pxd4 mat. Er zou nu kunnen volgen: 1...g1D 2.Pc7! (dreigt 3.Pe8 en 4.Pg7 mat) 2...Kxf4 3.Pxd5+ Kf5 4.Pxe7 mat, of nog 2...Lxh4 3.Pe8 Lf6 4.Dh7 mat. Maar zwart beschikt over een subtiele verdediging:
1...g1L! en op 2.Pc7? volgt 2...f2! 3.Pe8 pat! Dus speelt wit
2.Tf2! Lexf2 3.Pxd4+ Lxd4 4.Pg3 mat of 2...Lgxf2 3.Pg3+ Lxg3 4.Pxd4 mat.
Merk op dat na 1...g1D 2.Tf2? zwart zich verdedigt met 2...Lxf2!
Dit anti-pat manoeuvre is een voorbeeld van een Plachutta: interferentie van twee stukken van dezelfde kleur (de zwarte lopers) voorafgegaan door interferentie met een stuk van een andere kleur (de witte toren) op hetzelfde veld (f2). Prachtig!
Eindspel - Zwart aan zet
In deze stelling gaf zwart - in het vooruitzicht van mat op g7 of h6 - op. Jammer voor hem! De zwarte koning en de pionnen staan geblokkeerd, en dat biedt een uitweg:
1...Db2+ 2.Kh3 (2.Kh1?? Ta1 mat) 2...Dh2+! Zwart offert gewoon al zijn zware stukken... 3.Kxh2 Td2+ 4.Kh3 Th2+ 5.Kxh2 Ta2+ 6.Kh3 (6.Kh1 Th2+ 7.Kg1 Tg2+ 8.Kf1 Tf2+ enz. is remise) 6...Th2+ 7.Kxh2 ...en pat!
Het is natuurlijk ook mogelijk om eerst de torens te geven en dan remise te forceren met bijvoorbeeld 5...Db2+ 6.Kg1 Dg2+, of zelfs direct met 5...Dxg3+.
Tactiek - Zwart aan zet wint
1...Dg2 met de dreiging 2...Dxb2 mat faalt op 2.Pc3!, omdat de lijnen van de zwarte toren en loper worden onderbroken. Voor de winst heeft zwart echter een veel effectievere voortzetting:
1...Le3!! Deze zet onderbreekt de verbinding tussen de witte dame en toren, en er dreigt onmiddellijk mat op c1. Wit heeft geen verweer: 2.Dxg6 Tc1 mat; 2.Txe3 Dg1 en het mat volgt twee zetten later. Het langst weerstand biedt:
2.a4 met bijvoorbeeld volgende voortzetting 2...Dxd3+ 3.Ka2 (3.Ka1 Dd1+ 4.Ka2 Dxa4+ 5.Kb1 Tc1 mat) 3...Dxd5+ 4.b3 (4.Ka3 Tc3+ 5.bxc3 Lc1+ 6.Kb4 a5 mat) 4...Tc2+ 5.Ka3 Lc1+ (5...Lc5+ en 5...Dc5+ zijn eveneens goed) 6.Kb4 a5 of Dc5 mat.
Probleem - Mat in 4
Skakbladet 1943
Een mooi voorbeeld van een "minimaal" probleem (een probleem waarin de witte koning slechts door één stuk wordt bijgestaan).
1.Ke3! 1.Kf3? (dreigt 2.Df2 of Dh1 mat) 1...Ke1? (1...Ld1+? 2.Kg3! Ke1 Df2#) 2.De2# maar 1...Lc6+!
1...Pd5+ geforceerd 2.Kf3! Ld1+ 3.Kg3 gevolgd door Df2#
Studie - Wit aan zet wint
Het draait allemaal om minorpromotie in deze studie!
1.Kf6 Natuurlijk niet 1.d6?, want dan volgt 1...Pf5+ 2.Ke6 Pxd6 3.Kxd6 met een gelijke stelling.
1...Kh6 2.d6 Pe8+! 3.Lxe8 e3 4.d7
Als wit de zwarte pion probeert te stoppen met 4.Lb5 volgt 4...e2 5.Lxe2 pat!
4...e2 5.d8P! De eerste minorpromotie. Indien 5.d8D dan 5...e1D met remisestelling.
5...e1P! En dit is de tweede. Noodzakelijk om een vork van het witte paard op f3 te vermijden: 5...e1D 6.Pf7+ Kh5 7.Pe5+ Kh4 (7...Kh6 8.Pg4#) 8.Pf3+
6.Pc6 Dreigt Pc6-e5-g4# 6...Pf3 7.Pe7 Ph4 Ontneemt wit het matveld f5, maar... 8.Pg8#
Eindspel - Wit aan zet
1) Diagram
1.b6 Op 1.c6 volgt Ld8 en de loper houdt de pionnen in bedwang.
1...Ld4 2.b7 Le5 en de loper heeft de pionnen onder controle. De zwarte koning kan ze rustig komen oppikken. Remise.
2) Lg7 in plaats van Lf6
1.c6 Wit profiteert van de slechte positie van de loper. Die staat nu niet meer op de d8-h4 diagonaal en kan 1.c6 niet beantwoorden met Ld8.
1...Le5 2.b6 en wit wint aangezien 3.c7 en 4.c8D niet zijn te stoppen. Eén veldje maakt dus een groot verschil!
Tactiek - Wit aan zet
1.Pxf7 Kxf7 2.Df6+ Kg8 3.Ta3! f4
3...Le8 4.Tg3+ Lg6 5.Txg6+ Kh7 6.Txh6+ Kg8 7.Txh8#; 3...Pxa3 4.Dg6+ Kf8 5.Lxa3+
4.Lxf4 Pxa3 5.Te3 Le8 6.Tg3+ Lg6 7.Txg6+ Kh7 8.Txh6+ Kg8 9.Txh8#
Een niet zo eenvoudige combinatie!
Studie - Wit aan zet wint
De Morgen 1991
Een "maliutka" (max. 5 stukken).
1.b6 g2 2.b7 g1D 3.b8D+ Ke4
3...Kg5? 4.Dg8+ en 3...Ke3? 4.Db6+ wint in beide gevallen de zwarte dame
4.Db7+ Kd3
4...Kf4? 5.Df3+ Kg5 6.Df6+! Kxh5 7.Dh8+ Kg6 8.Dg8+
5.Db3+ Kd2
5...Ke4? 6.Dd5+ Kf4 7.Df3+ enz.
6.Db2+ Kd3 7.Le2+! Ke4
7.Ke3 8.Db6+
8.De5#. Mat op het midden van het bord.
Eindspel - Wit aan zet maakt remise
Het ziet er op het eerste zicht niet goed uit voor wit. Zwart dreigt schaak met zijn toren gevolgd door promotie van de a-pion. Maar wit heeft een vluchtweg:
1.Kg5!! Tg1+ 2.Kh6 a1D en nu 3.Ta8+! Dxa8 pat!
Na 2...a1T 3.Ta8+ Txa8 is het eveneens pat, en na 2...a1L of 2...a1P volgt 3.Ta8+ Tg8 4.Txg8 Kxg8 met telkens een remisestelling.
Probleem - Mat in 2
Schachprobleme 1878
1.gxf6! Inderdaad, en passant slaan is toegelaten, want de laatste zet van zwart kan niet anders dan ...f7-f5 geweest zijn:
* de zwarte f-pion kan niet van f6 komen, want dan zou de witte koning aangevallen staan met zwart aan zet;
* de zwarte g-pion staat nog op zijn oorspronkelijke plaats;
* ...Kh6-h5 kan het ook niet geweest zijn: het veld h6 wordt tweemaal aangevallen (pion g5 en Pg4), en dat kan niet in één zet van wit gebeurd zijn; h6 was dus reeds voeger verboden terrein voor de zwarte koning;
* pion h4 kan niet van h5 of g5 komen, aangezien beide velden bezet zijn; dezelfde redenering geldt voor pion h3.
Eenmaal de sleutelzet gevonden is de rest kinderspel:
1...gxf6+ (1...Kxg4 2.Dd1#; 1...h2 Df5#) 2.Pxf6#
Een eenvoudig voorbeeld van retrograde analyse!
Tactiek - Zwart aan zet wint
Zwart beschikt in deze stelling over een geforceerde matvoering:
1...Pf4+ 2.Ke4 (of 2.Ke3) 2...Te2+! 3.Kxf4 Le5+ 4.Kg5 h6+ 5.Kh4 g5+ 6.Kh5 Th2+ 7.Lh3 Txh3+ 8.Kg4 Th4#
Vlugger gaat het niet, want dan offert wit materiaal in ruil voor vluchtvelden.
Studie - Wit aan zet wint
"Fantasia" - Belgisch Schaakbord 1968
1.Lxg4+! Verplicht want zwart dreigt snel mat.
1...gxh2 2.Lf5+ Kg8! 2...Txf5? 3.Th4+ Th5 4.Txh5+ Kg6 (4...Kg8 5.Th8#) 5.Nf4#
3.b8D/T+! Niet 3.Lh7+?? Kxh7 4.Th4+ Kg6-+
3...Pxb8 4.Td8+! Ook hier is 4.Lh7+?? te vroeg.
4...Txd8 5.Lh7+! Nu pas!
5...Kxh7 6.Th4+ Kg6 7.Th6+ Kf5 8.Th5+ En nu volgt een hopeloze witte K-stervlucht:
8...Kxe6 8...Kg4 9.Tg5+ Kh4 10.g3+ Kh3 11.Pf4#; 8...Kg6 9.Pf4#; 8...Ke4 9.Te5#]
9.Te5+ Kd7 10.Te7+ Kc8 11.b7+! Pxb7 12.Tc7+!! Txc7 13.Pb6#